share

ريشه ‌های سلامت جنسی در دوران كودكی

امور جنسی مفهومی وسيع و پيچيده دارد و در عين حال يکی از جنبه‌های کليدی برای بشر در طول زندگی است.اين امور فراتر از مفهوم مذکر و مونث بودن و رابطه جنسی است و دربرگيرنده مفاهيمی مثل جنسيت (زن يا مرد)، هويت، نقش و جهت‌گيری جنسی، تحريکات و تمايلات جنسی، صميميت و باروری است كه به شکل افکار، تخيلات و تمايلات جنسی، اعتقادات، نگرش‌ها و ارزش‌ها در مورد اين امور، رفتار و روابط جنسی تجربه يا بيان مي‌شود. نگرش انسان‌ها نسبت به امور جنسی متفاوت است. بعضی از آنها نگرشی منفی دارند. برخی مفهوم لذت‌بردن را از آن درک می کنند و گاهی هم بعد معنوی به آن داده می شود. هنجارهاي جنسيتی وابسته به آگاهی انسان‌ها از امور جنسی، آموزش‌ها، تجربه‌ها و شرايط زندگی آنهاست.

وقتي صحبت از آموزش جنسي به ميان مي‌آيد، منظور آموزش‌دادن روابط جنسي نيست بلکه آموزش‌دادن رفتارهاي درست و گوشزد کردن خطرها و آماده‌کردن انسان‌ها از همان دوران کودکي براي محافظت و در عين حال لذت بردن از وجود خود است.

تکامل جنسي و تمايلات آن يک‌شبه اتفاق نمي‌افتد. ديدگاه کودکان نسبت به امور جنسي ديدگاهي متفاوت با بزرگسالان است. چون با امور جنسي آشنايي ندارند ولي آنچه بعدها به عنوان يک بزرگسال انجام خواهند داد، ريشه در يادگيري‌هاي دوران کودکي‌شان دارد.
تصور کنيد کودکي 2 ساله لباسش را در حضور جمع درمي‌آورد. شايد از ديدگاه حاضران اين‌کار کودک خنده‌دار يا خوشايند باشد ولي وقتي مادر او را به اتاق ديگر ببرد و بگويد که برهنه شدن در هر جايي کار خوبي نيست و بدن تو را کسي نبايد ببيند، اين پيام را به کودک مي‌دهد که بايد از بدنت حفاظت کني. اين آموزش يکي از آموزش‌هاي امور جنسي است. همان‌طور که کودک حرف‌زدن و رفتارهاي اجتماعي را مي‌آموزد، رفتارهايي را هم به تدريج درباره امور جنسي ياد مي‌گيرد.
کودک اولين پيام‌هاي جنسي را از والدين خود دريافت مي‌کند
تحقيقات انجام‌شده نشان مي‌دهد آنچه در امور جنسي کودکان تاثيرگذار است اول از همه نقش خانواده، سپس دوستان (در مهدکودک و مدرسه) و در آخر رسانه‌ها ، مجلات و... است. آموزه‌هاي کودک در خانواده، شکل‌دهنده مجموعه ارزش‌ها و رفتارهاي اوست. متاسفانه حتي والديني که شايد از نظر تحصيلي هم مدارج بالايي را داشته باشند؛ ممکن است نتوانند رفتارهاي سالم کودک خود را از رفتارهاي ناسالم‌اش تمييز دهند. گاهي خانواده‌ها از ديدن رفتارهاي سالم کودک تعجب و به پزشک مراجعه مي‌کنند تا علت اينکه مثلا پسر 3 ساله‌شان دچار نعوظ آلت تناسلي شده را بيابند. (نعوظ در کودکان پسر به صورت رفلکسي و کاملا طبيعي اتفاق مي‌افتد.) گاهي نيز چون رفتار غير طبيعي را نمي‌شناسند به آن بي‌توجه‌‌اند و همين بي‌توجهي ممکن است باعث ‌شود کودک آسيب ببيند. خانواده بايد بداند که مثلا با يک کودک 2 ساله چگونه رفتار کند يا چگونه به سوال‌هاي او پاسخ دهد و چه آموزش‌هايي مناسب اين سن است. ما با يک کودک 2 ساله درباره بارداري يا رابطه جنسي صحبت نمي‌کنيم ولي جواب يک کودک 9 ساله در اين حول‌وحوش، بايد منطقي و اصولي باشد. پس مهارت و آموزش والدين در مقابل رفتارهاي جنسي کودک بسيار مهم است.

رفتارهاي جنسي در کودکان به چند عامل بستگي دارد
بخشي از آموزش‌ها غيرمستقيم است. وقتي پدر و مادر صحبت مي‌کنند گرچه مخاطب کودک نيست ولي او در حال دريافت اطلاعات است. بخش ديگر، آموزش مستقيم است اينکه چگونه اندام‌هاي جنسي و قسمت‌هاي خصوصي بدنش را به او معرفي کنيم. آنها حتي اسم اندام‌ها را هم بايد بدانند (متاسفانه در کشور ما اسم‌هاي مناسبي براي اندام‌هاي جنسي استفاده نمي‌شود) اگر اينها را نداند ممکن است، بعدها نتوان ارتباط خوبي با کودک برقرار کرد. بايد به او آموزش داد که بدن خود را دوست داشته باشد. وقتي مي‌گوييم اينجا بد است و بايد آن را پنهان کني، اين تصور ذهني در او ايجاد مي‌شود که چرا مامان و بابا مرا دوست دارند ولي اين قسمت از بدنم را دوست ندارند. پنهان کردن بايد معنا داشته باشد، مي‌توان گفت اين قسمت خصوصي است و مربوط به توست و هيچ‌کس حق ندارد آن را ببيند يا به آن دست بزند. نکته غلط ديگري که در فرهنگ ما وجود دارد اين است که ما به راحتي درباره آلت تناسلي مردانه صحبت مي‌کنيم و صحبت راجع به آلت تناسلي زنانه را بد مي‌دانيم. اين برخورد با کودکان دختر و پسر در نگرش کودک نسبت به اندام جنسي‌اش تاثير منفي مي‌گذارد. با اين کار به پسر غرور مي‌دهيم و به دختر حقارت و هويت جنسي کودک در هر دو حال به هم مي‌ريزد. کودک بايد به اندام جنسي خودش احترام بگذارد و آن قسمت از بدنش را جزئي از کل بداند.

رفتار جنسي کودک را بشناسيم
تحقيقات نشان داده پاسخ‌هاي جنسي از همان ابتداي تولد و حتي درون رحم مادر وجود دارد. گرچه پاسخ جنسي است ولي در اثر وجود هورمون نيست و ربطي به تمايلات جنسي ندارد. خيلي از رفتارهايي که ما به عنوان رفتار جنسي مي‌شناسيم در دوران کودکي طبيعي و بخشي از تکامل جنسي محسوب مي‌شوند.
طبيعي است که کودکان کنجکاوي و تمايل جنسي دارند يا دوست دارند بدن خود و ديگران را کشف کنند. کشف‌کردنشان معمولا از طريق لمس يا مشاهده است. شايد اين رفتارها براي خانواده‌ها مشکل‌ساز شود، زيرا اغلب نمي‌دانند تا کجاي اين رفتار طبيعي است و از کجا به بعد غيرطبيعي محسوب مي‌شود. مثلا خودارضايي کودک يا دست‌زدن به آلت‌تناسلي‌اش يکي از شکايت‌هايي است که از طرف خيلي از والدين مطرح مي‌شود اما اين خودارضايي با آنچه که در بزرگسالان ديده مي‌شود متفاوت است. اين لذت در کودک فيزيکي است و ارگاسمي وجود ندارد. فقط به شکل يک احساس آرامش و راحتي است. برخورد مناسب والدين با کودک نقش مهمي در سلامت جنسي آنها به‌خصوص در دوران نوجواني دارد.

آموزش سلامت جنسي باعث احساس امنيت كودك مي‌شود
نگرش نسبت به امور جنسي در جوامع و حتي خانواده‌هاي مختلف، متفاوت است. هر جامعه‌اي و حتي هر خانواده‌اي رفتار خاصي را درباره آموزش جنسي با کودکان خود دارند ولي استانداردهايي وجود دارد که تبعيت از آنها مي‌تواند در رشد طبيعي کودک و سلامت جنسي او در آينده کمک‌کننده باشد. کودک چه در خانه و چه در محيط خارج از خانه (مثلا به مدرسه مي‌رود) بايد دانش و مهارت حفاظت از خودش را داشته باشد. اگر تکامل جنسي خوب و محيط امني را براي کودک فراهم آوريم بسياري از خطرها را در آينده از او دور کرده‌ايم.
ضرورت کسب اطلاع از منابع معتبر
امروزه ما در دنياي اطلاعات به سر مي‌بريم و مردم به‌راحتي مي‌توانند با فشار دادن يک دكمه، اطلاعات درست و غلط زيادي را ببينند اما مشکل آنجاست که گاهي اطلاعات غلط را مي‌آموزند و آنها را به مرحله اجرا درمي‌آورند. اين اطلاعات غلط جا مي‌افتد، در جامعه مي‌چرخد و کسي هم متوجه نادرستي آن نمي‌شود مگر اينکه فرد اشراف و دانش کافي در مورد موضوع داشته باشد. پس مهم است اين آموزش به مردم داده شود تا با ديدن هر مطلبي آن را نپذيرند و به دنبال منبع موثق باشند. اگر جستجوگر خوبي باشيد، به‌راحتي مي‌توانيد مطلب معتبر را از غيرمعتبر تشخيص دهيد. مطالبي که در سايت‌ها ديده مي‌شود، ممکن است به‌وسيله يک فرد عادي بدون دانش در همان زمينه نوشته شده باشد. پس قبل از هر چيز بايد سايت‌هاي علمي را بشناسيد. براي اين‌کار مي‌توانيد مثلا با پزشکي که براي حل مشکلتان به او مراجعه کرده‌ايد، مشورت کنيد. اگر به بعضي از سايت‌هاي انگليسي معتبر مانند مايوکلينيک مراجعه کنيد، در پايان مقاله نام چند منبع دقيق را خواهيد ديد و اين هرگونه شکي را از بين می برد. کسب اطلاعات از منابع نامعتبر حتی می تواند مشكلاتی در خانواده‌ها به وجود آورد .

منبع:
ایران پرونت

هم‌رسانی:

اولین نفر دیدگاه خود را ثبت کنید.

دیدگاه های خود را با بـه سـلوی به اشتراک بگذارید.