share

سلیاک

بیماری سلیاک در شرایطی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن واکنشی غیر طبیعی نسبت به پروتئینی به نام گلوتن نشان میدهد و این واکنش باعث آسیب رسیدن به روده کوچک میگردد.گلوتن در گندم , جو , جو سیاه و بعضی غذاهای آماده یافت میشود.
روده کوچک محل جذب مواد غذایی است.بنابراین آسیب به دیواره روده باعث ایجاد مشکل در جذب مواد غذایی ضروری بدن مشود.و باعث سوء جذب میگردد.اگرچه سلیاک به طور کامل قابل درمان نیست اما اجتناب از مصرف گلوتن باعث پیشگیری از آسیب روده و سوء جذب میگردد.سلیاک در هر دوجنس و در هر سنی میتواند ایجاد شود.

علایم و نشانه ها:علایم و نشانه ها ی سوء جذب از فردی به فرد دیگر متفاوت است.در نوع ضعیف ممکن است علامت قابل مشاهده ای وجود نداشته باشد اما در تستهای ازمایشگاهی نشانه های سوء جذب دیده شود مانند کم خونی که میتواند نتیجه کاهش جذب آهن باشد.
اما برخی دیگر از افراد علایم شدید تری دارند که شامل اسهال , کاهش وزن , درد شکم , نفخ , استئوپروز و علایم و نشانه ها ی دیگر است که در نتیجه کمبود ویتامینها و مواد غذایی دیگر ایجاد شده اند.برخی بیماریها با سلیاک همراهی دارند:

◊ درماتیت هرپتی فرم
◊ دیابت ملیتوس
◊ مشکلات تیروئید (اغلب هیپرتیروئیدیسم )
◊ افسردگی , خستگی و بیماریهای عصبی
◊ آرتریت
◊ بیماریهای کبد

علل: فاکتورهای ژنتیکی تاثیر بسزایی در ایجاد سلیاک در گروه خاصی از افراد مثلا در سفید پوستان اروپای شمالی دارند.افرادی که ژنهای خاص مربوط به تنظیم سیستم ایمنی (HLA DQ2 and HLA DQ8)را به ارث میبرند نسبت به افراد دیگر با احتمال بیشتری به سلیاک مبتلا میشوند.

تشخیص: تشخیص سلیاک به علت شباهت علایم و نشانه ها به سایر بیماریها , مشکل است.اما خوشبختانه تستهای آزمایشگاهی مناسبی برای تشخیص این بیماری در دسترس است.

تستهای خونی
از تستهای خونی برای اندازه گیری سطح خونی آنتی بادی های مرتبط با سلیاک استفاده میشود.
IgA EMA
IgA tTG

قبل از انجام این تستها لازم است که فرد رژیم غذایی نرمال داشته باشد چون با اجتناب از مصرف گلوتن سطح خونی آنتی بادی ها نرمال نشان داده خواهد شد.

بیوپسی از روده باریک
اگر تست خون مثبت بود,تشخیص سلیاک باید با یک بیوپسی از روده باریک تایید شود.این نمونه معمولا توسط آندوسکوپی فوقانی تهیه میشود.
بیوپسی روده کوچک کسانی که مبتلا به سلیاک هستند شکل خاصی دارد که توسط میکروسکوپ قابل تشخیص است.

در حالت نرمال سطح داخلی روده حالت انگشتی دارد که به آن ویلی گفته میشود.ویلی ها باعث افزایش سطح جذب در روده میشوند .در روده افراد مبتلا به سلیاک دیلی ها صاف میشوند.وقتی که گلوتن از رژیم غذایی حذف میشود , ویلی ها به شکل نرمال برمیگردند.
برخی پزشکان توصیه میکنند که بیوپسی روده پس از چند ماه رژیم غذایی فاقد گلوتن دوباره تکرار شود تا نرمال شدن شکل ویلی ها بررسی گردد.اگر بعد از گذشت چند ماه رژیم غذایی فاقد گلوتن نسبت به تشخیص شکی وجود داشته باشد باید دوباره به فرد رژیم غذایی دارای گلوتن داده شود و بیوپسی تکرار شود تا صاف شدن دوباره ویلی ها دیده شود.

تست های سوء جذب
فرد دارای سلیاک باید از نظر کمبود های غذایی هم بررسی گردد.تست خون جهت بررسی فقر آهن , اسید فولیک ,ویتامین ب 12 , کلسیم , ویتامین د , و ویتامین کا انجام میشود.برخی متخصصین بررسی تراکم استخوان را نیز توصیه میکنند.این تست دردناک نیست و شبیه گرفتن عکس رادیوگرافی است.

اگر در این تست نشان داده شود که فرد با کاهش تراکم استخوان مواجه شده است , باید درمان جهت جبران تراکم استخوان برایش انجام شود.

منبع:
پژوهشکده بیماری های گوارش وکبد- دانشگاه تهران

هم‌رسانی:

اولین نفر دیدگاه خود را ثبت کنید.

دیدگاه های خود را با بـه سـلوی به اشتراک بگذارید.