share

فيزيوتراپی

فيزيوتراپی يکی از رشته های توانبخشی است و توانبخشی مجموعه اقداماتی است که برای يک فرد معلول يا بيمار انجام می دهد. تا تشخيص بتواند از نظر جسمی - روانی - اجتماعی حداکثر توانائی و استقلال خويش را بدست آورد و زندگيش را به حد طبيعی نزديک سازد کلمه فيزيوتراپی از دو بخش تشکيل شده است فيزيو به مفهوم عوامل فيزيکی و تراپی به معناي درمان است فيزيوتراپی در واقع همان طب فيزيکی است و بر خلاف رشته های ديگر طب که از داروها و مواد شيميائی براي درمان بيمار استفاده می کند از عوامل فيزيکی و مکانيکی جهت درمان نياز نيازمندان بهره می برند.
فيزيوتراپی می تواند جهت توانبخشی و نجات بيماران به عنوان يکی از بازوهای توانمند تيم پزشکی وارد عمل شود و جامعه ما را از زمين گير شدن و ناتوان شدن گروهی از جوانان و سالمندان که به دليل تصادفات و حوادث ناگوار و کهولت سن مشکل پيدا می کنند رهايی بخشد.

 

  • تعريف فيزيوتراپی


فيزيوتراپی، شاخه ای از پزشکی است که در آن برای توانبخشی بيماران از عوامل فيزيکی مثل گرما، سرما، الکتريسيته، نور و عوامل مکانيکی و ورزش استفاده می شود.
بسياری از حوادث باعث می شوند که اندام حرکتی انسان از حرکت بايستند گرچه اين ايستايی موقت باشد اما آسيب های آن دراز مدت و در برخی اوقات بهبودی کامل حاصل نمی شود نبايد از نظر دورداشت که حرکت برای بعضی از اندام ها مانند دست و پا همانند اکسيژن ضروری و حياتی است کاری که فيزيوتراپ انجام می دهد به جريان انداختن حرکاتی است که بنابر اتفاق دچار آسيب شده اند فيزوتراپ با انجام حرکاتی که مبنای علمی دارد و استفاده از ابزاری که جريان حرکت را تسهيل می نمايد به خدمت رسانی می پردازد.فيزيوتراپی‌ رشته‌ايی است‌ که‌ با استفاده‌ از عوامل‌ فيزيکيی (مثل‌ گرما، سرما، نور، اشعه‌ ليزر، الکتريسيته‌ و...) و عوامل‌ مکانيکی‌ جهت‌ کمک‌ به‌ درمان‌ ناتوانی فرد و بازگرداندن‌ کار اعضای بدن‌ و هدايت‌ بيمار برای‌ استفاده‌ از توانايی باقيمانده‌ به‌ او کمک‌ می کند.
فيزيوتراپيست‌ با استفاده‌ از يک‌ سری‌ وسايل‌ مثل‌ ابزارهايی الکترونيکی و حرکات‌ ورزشی‌ در جهت‌ رفع‌ معلوليت‌ و افزايش‌ کارآيی عضلات‌ و اعصاب‌ تلاش‌ مي‌کند. رشته‌ فيزيوتراپی دارای‌ بخش‌هايی مختلفی است‌.
در بخش‌ الکتروتراپی‌ فيزيوتراپيست‌ با استفاده‌ از عوامل‌ فيزيکی‌ مانند اشعه‌ مادون‌ قرمز و درمان‌ بيماران‌ می پردازند. در بخش‌ مکانوتراپی‌ با استفاده‌ از وسايل‌ مکانيکی‌ مانند قرقره‌ و دستگاه های‌ بدنسازی به‌ درمان‌ بيماران‌ می پردازند، در بخش‌ هيدروتراپی‌ (آب‌ درماني‌) با استفاده‌ از خواص‌ آب‌ به‌ درمان‌ بيماريها می پردازد.

  • اهداف فيزيوتراپی


فيزيوتراپيست با به حداقل رساندن عوارض بيماريها و درمان بيماريها و نيز از بين بردن عوامل محدود کننده و ناتوان کننده در جهت مستقل نمودن بيمار در طول زندگي تلاش و به طور خلاصه هدف فيزيوتراپی مستقل نمودن بيمار در طول زندگی می باشد.

 

  • موارد کاربرد فيزيوتراپی :


با توجه به هدف فيزيوتراپي که عنوان شد می توان کاربرد آن را به راحتی بيان کرد به اين صورت که هرگاه عوامل محدود کننده و ناتوان کننده باشد با از بين بردن آن بيمار را در رسيدن به هدف توانبخشی کمک کرد ولی به طور اختصار جهت آشنايي بيشتر به موارد زير اشاره می کنيم:

  • فيزيوتراپی در بيماران ارتوپدی


از جمله موارد ارتوپدي که می توان در آنها با فيزيوتراپی مفيد واقع بود عبارتند از :

شکستگی استخوان ها و دررفتگی مفاصل، تعويض مفاصل (ارتروپلاستي ها)، اختلالات
اسکلتی عضلانی مثل : کمردرد و گرفتگی عضلات

ايجاد تغييرات فرسايشی در مفاصل مثل آرتروز : زانو، شانه، ران و ستون فقرات و غيره،

اختلال در ستون فقرات : اسکليوز

کيفوز و اختلال ناحيه گردن مثل : تورتيکوليو نيز ضايعات بافت نرم مثل پيچ خوردگی، پارگی ليگامانها، پارگی مينيسک ها، فتق ديسک بين مهره ای، کندرو مالاسی، کشيدگی تاندون عضلات، پارگی تاندون عضلات و اختلالات مادرزادی مانند دررفتگی مفصل ران، تشکيل نشدن کامل مهره ها، کف پای صاف، پا چنبری، پا پرانتزی، پا ضربدری، دنده گردنی، لغزش مهره های ناحيه کمر و ... و در مورد قطع اندام ها به دليل تصادفات، جنگ ها و بيماری ها و ... و نيز مواردی همچون خشکی مفصل شانه، آتروفی سودک، ضايعه گلف البو و ضايعه تنيس البو و جراحي های دست و ... می توان از فيزيوتراپی استفاده کرد.

فيزيوتراپی در بيماری های روماتولوژی بيماري های مفاصل و بافت نرم را اصطلاحا بيماري های روماتولوژی می نامند و فيزيوتراپی در بيماران روماتولوژی می تواند جهت کاهش درد و کاهش تورم و التهاب و نيز جلوگيری از پيشرفت عوارض بيماری و بدست آوردن حداکثر کارايی دوباره از مفصل مفيد واقع شود و از جمله اين بيماری ها عبارتند از : پولی ميوزيت (التهابي است که در عضلات ايجاد می شود)، در ماتوميوزيت (تارهای عضلانی و پوست ملتهب می شود)، اسپونديليت انکيليوزان (التهاب ستون فقرات و بافت های مجاور آن) آرتريت روماتوئيد (التهاب مفاصل، رباط و کپسول مفصلی) و بيماري هايی مثل آرتروز زانو، ران و ستون فقرات، و اختلافات ديگر مثل بورسيت، کپسوليت، تندونيت، تنوسينويت، آرتريت ها و آرتروزها، سندرم بهجت و غيره.

  • فيزيوتراپی در بيماری های اعصاب


با توجه به اينکه در بيماران اعصاب، عضلات بيمار گرفتار می شوند. فيزيوتراپی جهت تقويت عضله و راه اندازی بيمار موثر می باشد و از جمله اين بيماری ها عبارتند از : بيماری های عفونی مغز يا سيستم عصبی مثل آبسه مغزی، سرخجه، سيفليس، مننژيت، فلج اطفال و غيره. و بيماري های عروق مغز مثل سکته مغزی، تومورهای سيستم عصبی مثل تومور مغز، تومور مخچه، تومورهای نخاع و ضايعات ديگر همچون: ضايعات نخاع، ضايعات اعصاب و اعصاب محيطی و غيره.

 

  • فيزيوتراپی در اطفال


قريب به ۱۰% از کودکانی که به دنيا مي آيند دچار نوعی از معلوليت می باشند که با فيزيوتراپی به موقع می توان در معلوليت موجود اقدامات موثری را انجام داد و از جمله اين معلوليت ها عبارتند از : فلج مغزی، فلج اطفال، فلج زايمانی (ارب پالزی)، تور تيکولی (کودکانی که با گردن کج به دنيا مي آيند)، اختلال در مچ پا (مثل کف پای صاف، و پا چنبری و غيره).

  • فيزيوتراپی در بيماري های زنان


فيزيوتراپی در بيماری های زنان را با هدف کاهش درد و از بين بردن برخی عفونت ها و چسبندگی ها که در بافت هاي مختلف دستگاه تناسلی ايجاد می شود و نيز تقويت عضلات ناحيه شکم و اطراف لگن انجام داد و از جمله اين موارد عبارتند از : کمر درد که منشا آن بيماری های زنان است، ضعف عضلات ناحيه شکم و لگن و بيمار های التهابی و در برخی از جراحی های دستگاه تناسلی زنان و غيره.

 

  • فيزيوتراپی در اعمال جراحی


حال عمومی بيماران و جلوگيری از ايجاد و کنترل و حفظ دامنه حرکات مفاصل اطراف محل عمل برای از بين بردن درد و جسبندگی و محدوديت حرکتی مي توان از فيزيوتراپی استفاده کرد و از جمله موارد آن عبارتند از : سوختگی ها و در برخی اعمال جراحی در ناحيه فک و صورت و غيره.

 

  • فيزيوتراپی در بيماري های پوستی


در بيماری های پوستی می توان با کاهش درد به بهبودی سريع و بهتر صدمات پوستی کمک کرد و از جمله اين بيماری های پوستی عبارتند از: سوختگی پوست و زنا و آکنه و لوپوس و در اعمال جراحی پلاستيک و اعمالی که برای زيبايی انجام می شود با کنترل چسبندگی محل عمل و غيره.

 

  • فيزيوتراپی در بيماران بستری در بخش های بيمارستان


با توجه به اينکه وقتی بيماران عزيز در بيمارستان بستری می شوند از هر گونه حرکت عاجزند که به دنبال آن خشکی مفاصل و ضعف عضلات و نيز تجمع ترشحات درريه آنها و نيز بيماريهای زخم بستر آنها را تهديد می کند و برای پيشگيری از بوجود آوردن اين مشکلات لازم است بعد از تجويز پزشک هر روز حداقل يک نوبت فيزيوتراپيست با انجام حرکات فعال و غيرفعال و نيز تمرينات تنفسی و همچنين با ارائه راهنمايی های لازم از به وجود آوردن گرفتاری بيشتر پيشگيری می کند و زمينه لازم براي توانبخشی بيمار را فراهم می کند.

 

  • فيزيوتراپی در بيماری های قلبی و تنفسی


فيزيوتراپی در بيماران تنفسی شامل اصلاح الگوی تنفسی تقويت عضلات سيستم تنفسی و تخليه ترشحات داخل ريه و مجاری تنفسی و همچنين تحريک رفلکس سرفه و آموزش روش های تنفسی و تمرينات تنفسی می باشد و همچنين آموزش وضعيت های خاص براي تخليه ترشحات از ريه می باشد و برای درمانی در بيمارستان قلبی شامل : بهبودی وضعيت بيمار و نيز افزايش کارايی سيستم قلبی عروقی که از جمله موارد قلبی ِ تنفسی عبارتند از : جراحی در ناحيه قفسه سينه، ضعف در عضلات سيستم تنفسی، شکستگی دنده ها، بيماری های تنفسی مثل پنومونی يا ذات الريه، آمبولی ريه، آبسه ريه، برونشکتازی، آتلکتازی، برونشيت مزمن، آمفيزم و آسم و سرطان عناصر تنفسی و غيره . و نيز بيماری هايی همچون ايسکمی قلبی، ترومبوفلبيت، واريس و غيره.

 

  • فيزيوتراپی در سالمندان


با توجه به اينکه سالمندان عزيز با بالا رفتن سن و کاهش فعاليت روزانه دچار ضعف و ناتوانی می شوند لازم است زير نظر فيزيوتراپيست ماهر به حرکت ورزشی ادامه داده و از بروز مشکلات پيشگيری نمايند. در پايان اشاره به اين نکته ضروری است که يکی از دلايل ثمر بخش بودن درمان بيماران در کشور های پيشرفته وجود ارتباط تنگاتنگ بين پزشک معالج از قبيل: جراح ارتوپد، جراح اعصاب، داخل اعصاب، متخصص روماتولوژی، متخصص قلب و عروق و متخصص ريه و جراح و ... با ساير کادر درمان همچون تيم توانبخشی (فيزيوتراپيست) می باشد بنابرين اگر روزی بتوانيم بين پزشک معالج و فيزيوتراپيست ارتباط تنگاتنگ درمانی را بيش از پيش تقويت کنيم فيزيوتراپی مي تواند گام بلندی را در درمان فيزيکی بيماران سکته مغزی، فلج اندام ها، آرتروز زانو، ضايعات مفاصل و ستون فقرات و عوارض شکستگی، ضايعات نخاعی، بيماران قلبی و عروقی و ريوی و ... بردارد.

 

  • مهمترين روشهای درمانی در فيزيوتراپی عبارتند از :


۱) الکتروتراپی توسط دستگاههای گوناگون الکتريکی درد بيمار کاهش يافته و پروسه ترميم بافتها را سرعت می بخشد در اين روش از موارد زير استفاده می شود.

الف) امواج مادون قرمز و ماوراء بنفش
ب) تحريکات الکتريکی پوستي
ج) امواج مافوق صوت
د) ميدانهای الکتريکی و مغناطيسی
ه) ليزر


۲) حرکت درمانی حرکت دادن قسمتهای مختلف بدن بوسيله خود بيمار يا متخصص فيزيوتراپی حرکت درمانی ناميده می شود اين روش درمانی مورد استعمال وسيعی برای معالجه ضايعاتی بدن دارد خصوصاْ مدت زمانی که بيمار بستری است بايستی حرکت را شروع نمود تا از خشک شدن مفصل و سفت شدن مفصلها جلوگيری نمود.
۳) ماساژ يکی از قديمی ترين روشهای درمانی است که توسط متخصص فيزيوتراپی به کمک دست يا از طريق دستگاه ماساژ الکتريکی صورت می گيرد.
۴) آبدرمانی يا هيدروتراپی در اين روش از آب به شکل استخر يا حوضچه های آب گرم يا آب معدنی و ........ استفاده می شود.

 

  • موارد کاربرد فيزيوتراپی :


۱) بيماری های استخوان - مفاصل - عضلات
۲) بيماری های روماتيسمی
۳) بيماری های اعصاب
۴) ضايعات ورزشی
۵) جراحی ها
۶) بيماری های قلب و عروق
۷) بيماری های تنفسی
۸) بيماری های زنان و زايمان
۹) بيماری های پوستی
۱۰) بيماری های کودکان
۱۱) سوختگی ها
۱۲) معلولان جسمی و حرکتی
 

منبع:
هانیه چوب ساز ((فیزیوتراپیست))

هم‌رسانی:

اولین نفر دیدگاه خود را ثبت کنید.

دیدگاه های خود را با بـه سـلوی به اشتراک بگذارید.